MF-107 to inna bestia niż pozostałe efekty z serii Moogerfooger – dźwięk, który pojawia się na wyjściu nie jest przetworzoną wersją sygnału wejściowego, ale „wariacją” na jego temat – sygnał wejściowy moduluje pracę wewnętrznego oscylatora. FreqBox posiada napięciowo sterowany oscylator [VCO] z płynnie regulowanym przebiegiem oraz funkcją modulowania w jeden z następujących sposobów:
- VCO może być zsynchronizowany „na twardo” z sygnałem wejściowym,
- VCO może być modulowany częstotliwościowo [FM] przez sygnał wejściowy,
- Częstotliwość VCO może być modulowana generatorem obwiedni, którego praca uzależniona jest od dynamiki sygnału wejściowego,
- Amplituda VCO zależy też od dynamiki sygnału wejściowego.
„Twarda” synchronizacja [Hard Sync] to klasyczna technika syntezy analogowej, gdzie start cyklu oscylatora może być zerowany przez inny oscylator. Dzięki temu oscylator synchronizowany nabiera charakterystyki częstotliwościowej oscylatora synchronizującego i, jeśli jego częstotliwość ulega zmianie, wymusza zmianę podstawowej częstotliwości oscylatora. W przypadku FreqBox sygnał wejściowy zeruje wewnętrzny oscylator VCO.
Modulacja częstotliwości [FM] pozwala na uzyskanie bardzo bogatych brzmień z prostych przebiegów. W kostce FreqBox zastosowano technikę Linear FM, co pozwala na uzyskanie dźwięków przypominających gong lub dzwon aż po zwariowane efekty specjalne.
Tak jak pozostałe efekty z serii Moogerfooger FreqBox pracuje z niemal każdym sygnałem od gitary po syntezator lub inny sygnał liniowy. Poza pokrętłami na panelu czołowym, kostka może być sterowana zewnętrznym pedałem ekspresji lub sygnałami napięciowymi CV, co pozwala na łączenie kostek w duże zestawy lub włączanie FreqBoxa to dowolnych systemów modularnych.
FreqBox dostarcza wielu wrażeń i niecodziennych brzmień, które znakomicie zadziałają z wszelkiego typu źródłami – gitarą, syntezatorem, bębnami, wokalem lub instrumentami akustycznymi, co pozwoli wkroczyć na całkiem nowe tereny.
Sercem MF-107 jest oscylator sterowany napięciowo [VCO], który może być modulowany sygnałem wejściowym. Możliwe sposoby modulacji to: Hard Sync, modulacja częstotliwościowa [FM], modulacja częstotliwości pracy VCO przez generator obwiedni czuły na poziom sygnału wejściowego.
Panel czołowy:
- Frequency – reguluje częstotliwość pracy VCO,
- Wave – płynnie zmienia kształt przebiegu oscylatora od trójkątnego, przez piłokształtny i kwadratowy po pulsujący,
- Sync On/Off – włącza / wyłącza funkcję twardej synchronizacji VCO przez sygnał wejściowy,
- Env. Amount – reguluje wielkość modulacji częstotliwości VCO przez generator obwiedni,
- FM Amount – reguluje wielkość modulacji częstotliwości VCO przez poziom sygnału wejściowego,
- Mix – reguluje miks sygnału wejściowego z przetworzonym,
- Drive – ustawia czułość wejściową. Od połowy skali dodaje efektu overdrive,
- Output Level – ustawia poziom sygnału na wyjściu,
- Bypass – wysokiej klasy wyłącznik efektu. Dioda LED świeci na czerwono gdy efekt jest wyłączony, na zielono gdy włączony.
Gniazda przyłączeniowe:
- Audio In – wejście o czułości -16dBm - +4dBm – akceptuje poziomy instrumentalne i liniowe,
- Freq – gniazdo przyłączeniowe pedału ekspresji [np. EP-1] lub sygnału napięciowego CV [-5 - +5V]. Służy do regulacji częstotliwości pracy oscylatora VCO,
- Wave – gniazdo przyłączeniowe pedału ekspresji [np. EP-1] lub sygnału napięciowego CV [-5 - +5V]. Służy do ustawiania kształtu fali oscylatora VCO,
- Env. Amt – gniazdo przyłączeniowe pedału ekspresji [np. EP-1] lub sygnału napięciowego CV [-5 - +5V]. Służy do regulacji czułości generatora obwiedni,
- FM Amt – gniazdo przyłączeniowe pedału ekspresji [np. EP-1] lub sygnału napięciowego CV [-5 - +5V]. Wpływa na wielkość modulacji częstotliwościowej FM,
- Mix – gniazdo przyłączeniowe pedału ekspresji [np. EP-1] lub sygnału napięciowego CV [-5 - +5V]. Wpływa na stosunek sygnału wejściowego i przetworzonego,
- Wszystkie powyższe sygnały napięciowe „dodają” swą wartość do wartości ustawionej za pomocą potencjometrów na płycie czołowej,
- Audio Out – wyjście audio,
- Env Out – wyjście napięciowe CV z generatora obwiedni,
- Osc Out – wyjście napięciowe zgodne z przebiegiem fali oscylatora w zakresie +/-2.5V.
Sterowanie napięciowe [Control Voltage – CV] – o co tu chodzi?
Muzyka elektroniczna posługuje się pewnymi „tajemniczymi” pojęciami, wśród których jednym z najważniejszych jest sterowanie napięciem [ang. Control Voltage, w skrócie CV]. Sterowanie to polega na przesyłaniu sygnałów elektrycznych o zmiennym napięciu, a kierowane one mogą być do różnych modułów, takich jak oscylatory sterowane napięciowo [ang. Voltage Controlled Oscillator, w skrócie VCO], wzmacniaczy [Voltage Controlled Amplifier – VCA], czy filtrów [Voltage Controlled Filter – VCF]. Dla ułatwienia można sobie wyobrazić, że te napięcia są rodzajem “elektrycznego nacisku”, który umożliwia wpływanie na niektóre parametry sterowanych modułów. Jeśli „zaaplikujesz” oscylatorowi różne napięcia, wysokość dźwięku generowana przez niego będzie ulegać zmianie, czyli wpłyniesz na generowanie różnych nut. Jeśli napięcie zostanie dołączone do filtra dolnoprzepustowego, będziesz mógł sterować częstotliwością odcięcia, czyli decydować jakie częstotliwości będą przepuszczane, a jakie nie. Tak samo głośność – jeśli wzmacniacz [VCA] „otrzyma” wyższe napięcie sterujące, dźwięk będzie głośniejszy. Zresztą sam sygnał audio, to też nic innego jak napięcie elektryczne, które zmienia się z dużą częstotliwością.
Sterowanie napięciowe to sygnał analogowy. A jaka jest główna różnica pomiędzy sygnałem analogowym a cyfrowym? Sygnał analogowy podlega płynnym zmianom, a sygnał cyfrowy zmienia się skokowo w tempie określonych „kroków”. W systemie analogowym zmiany napięcia można porównać do zmian ciśnienia powietrza w instrumencie dętym, które wpływają na różne cechy wydobywanego dźwięku. Systemy cyfrowe zaś używają mikroprocesorów do zapisu, odczytu i manipulowania informacją o dźwięku, a wszystko zapisane jest w postaci liczb, które są swego rodzaju „stop-klatkami” – czyli chwilowymi „stanami” dźwięku mierzonymi i odtwarzanymi wiele tysięcy razy na sekundę.
Różne instrument i efekty w różny sposób reagują na sygnały CV, w czym odróżniają się od sterowania cyfrowego w standardzie MIDI, gdzie wszystko jest ściśle zdefiniowane i wszędzie działa tak samo. Można pomyśleć, że CV jest rozwiązaniem „gorszym”, ale w świecie analogowym taka „niedokładność” może stanowić zaletę, gdyż otwiera pole do eksperymentowania i odkrywania nowych brzmień. Łącząc ze sobą wiele różnych urządzeń, modułów, kostek Moogerfooger itd. zwiększasz swoje możliwości i możesz natrafić na niespotykane wcześniej kombinacje połączeń. Nawet procesory typu MF-101 [filtr] czy MF-102 [modulator pierścieniowy] mogą w pewnych przypadkach służyć jako źródło dźwięku – i syntezator modularny gotowy ;-)
Spójrzmy na dwa podstawowe typy modułów w systemie modularnym: źródła [czyli sygnały wysyłane] oraz miejsca przeznaczenia [czyli sygnały odbierane]. Efekty z serii Moogerfooger mogą być jednym i drugim i mogą dostarczyć mnóstwo świetnej zabawy.
Urządzenia wysyłające sygnały napięciowe mogą mieć najróżniejsze konstrukcje. Przed wprowadzeniem standardu MIDI klawiatury syntezatorów skonstruowane były w taki sposób, że wysyłały sygnały napięciowe o wielkości uzależnionej od wciśniętego klawisza, co w odpowiedni sposób sterowało oscylatorami VCO. Tak samo działały pierwsze analogowe sekwencery krokowe – każdy kolejny krok polegał na wysyłaniu napięcia o odpowiedniej wielkości.
Dwa najbardziej „kreatywne” moduły w systemie analogowym to generatory obwiedni [Envelope Generators – EG] i generatory wolnych przebiegów [Low Frequency Oscillators – LFO]. Generatory EG wysyłają napięcie zmieniające się w czasie, co może wpływać na głośność sygnału lub jego barwę [przy sterowaniu filtrem], mogą też sterować samym oscylatorem, co wpłynie na wysokość dźwięku – i już mamy dźwięk syreny. Generator LFO może sterować generatorem EG i mamy wtedy tremolo [cykliczne zwiększanie i zmniejszanie głośności] lub oscylatorem VCO i mamy vibrato [cykliczne zmiany częstotliwości, zupełnie jak ruch palca na gryfie instrumentu strunowego].
A to tylko początek historii. Przez łączenie różnych modułów w różne konfiguracje, możesz tworzyć proste lub skomplikowane struktury, dźwięki zmieniające się w czasie, pulsujące, pływające, długie, krótkie, miękkie i szpiczaste. Wystarczy pobawić się kabelkami i po chwili stwierdzić, że już ranek ;-)
